Wat u op het punt staat te zien
Flamenco voor beginners
Cante, toque en baile, de twaalfkwartsmaat compás en de palos in eenvoudige woorden uitgelegd, zodat een voorstelling van 40 minuten meer betekenis krijgt terwijl ze plaatsvindt.
Reserveer jouw avond bij Los Tarantos ↗Drie kunsten, niet één
UNESCO beschrijft flamenco als de versmelting van cante (zang), baile (dans) en toque (gitaarspel). De zanger, meestal zittend, brengt korte, eenvoudige teksten die een scala aan gevoelens overbrengen, van verdriet tot vreugde. De dans kan alles uitdrukken van verdriet tot vreugde, en de gitaar is allang verder gegaan dan louter begeleiden. In een voorstelling ziet u alle drie de kunsten tegelijk, en elk ervan kan de leiding nemen. UNESCO voegt eraan toe dat de zang meestal zonder achtergrondzangers wordt uitgevoerd, zodat de stem alleen staat.
De compás is het kader
Compás is het ritmische cyclische patroon van een flamenconummer. Het is preciezer dan de meeste westerse ritmes, en de drie basissvormen zijn binair, ternair en een twaalfslagencyclus die alleen bij flamenco hoort. Gitaristen markeren het door te strummen en te tikken, en wanneer er geen gitarist is, houden handklappen genaamd palmas het gaande. Als je merkt dat je meebeat, tel dan in twaalven, en je zult beginnen te horen waar de accenten vallen. Wikipedia rekent een flamencomodus, de compás en een flamencoartiest tot de drie dingen die een nummer flamenco maken, en voegt daaraan een moeilijker te omschrijven kwaliteit toe die het flamencura noemt.
Wat een palo is
Een palo is een flamencostijl, en er zijn er meer dan vijftig. Traditioneel worden ze gegroepeerd naar gewicht: cante jondo, de meest serieuze, cante chico, de lichtere vormen, en een tussenliggende groep voor degene die in geen van beide passen. Palos variëren van de sobere seguiriya tot de snelle, opgewekte bulerías. Je hoeft ze niet bij naam te kennen. Het is voldoende om op te merken hoe de sfeer en het tempo van nummer tot nummer veranderen. Wikipedia noemt de bekendste als bulerías, fandangos, seguiriyas, soleares, tangos en tarantos, onder andere.
De rol van de gitaar
In een typisch nummer opent de gitarist met een korte introductie die de toonaard, de compás en het tempo vastlegt. Tussen de coupletten speelt de gitaar falsetas, korte instrumentale intermezzo's. Technieken zoals rasgueado, picado en tremolo vormen het ritme, antwoorden de zanger en geven de danser een aanwijzing. Let op de gitarist én de danser: veel van de veranderingen in een nummer beginnen met een signaal van de snaren.
De dans
UNESCO merkt op dat de techniek complex is en verschilt per geslacht: het voetenwerk van mannen is zwaarder, de beweging van vrouwen zachter en sensueler. Voetenwerk, zapateado genoemd, is een verplichte passage in sommige dansen, en bulerías worden vaak gedanst met krachtig voetgetik. Dansers reageren ook gaandeweg op de zanger en de gitaar, wat mede de reden is waarom twee avonden nooit helemaal hetzelfde zijn, zelfs met dezelfde artiesten op het podium.
Waar flamenco vandaan komt
Flamenco ontwikkelde zich binnen de Romani-, of gitano-, subcultuur van Andalusië, met ook een aanwezigheid in Murcia en Extremadura. Het ontstond waarschijnlijk in de late achttiende eeuw in Baja Andalusië, en de oudste geschreven vermelding dateert uit 1774. UNESCO zegt dat de Gitano-gemeenschap een essentiële rol speelde in de ontwikkeling ervan, en dat het wordt doorgegeven via dynastieën, families, sociale groepen en flamencoclubs. Het wordt uitgevoerd op festivals, rituelen en privévieringen, evenals op het podium.
Barcelona's eigen draad
Flamenco kwam uit Andalusië, maar Barcelona heeft er zijn eigen geschiedenis mee. Catalaanse rumba groeide in de jaren vijftig en zestig voort uit Andalusische flamencorumba in de Romani-buurten van de stad, waaronder Gràcia en de Raval. Peret is een van de vroege namen. Het is een geluid uit Barcelona, en deel van dezelfde familie als de muziek op een tablao-podium, wat de reden is waarom een avond bij Los Tarantos naadloos past in het verhaal van de stad.
Bronnen