Τι πρόκειται να παρακολουθήσετε
Φλαμένκο για αρχάριους
Το cante, το toque και το baile, ο δωδεκάχρονος compás και τα palos εξηγούνται με απλά λόγια, ώστε μια παράσταση 40 λεπτών να βγάζει περισσότερο νόημα όσο διαδραματίζεται.
Κρατήστε τη βραδιά σας στο Los Tarantos ↗Τρεις τέχνες, όχι μία
Η UNESCO περιγράφει το φλαμένκο ως τη συγχώνευση του cante (τραγούδι), του baile (χορός) και του toque (παίξιμο κιθάρας). Ο τραγουδιστής, συνήθως καθισμένος, αποδίδει σύντομους, απλούς στίχους που κουβαλούν μια γκάμα συναισθημάτων, από τη θλίψη ως τη χαρά. Ο χορός μπορεί να εκφράσει τα πάντα, από τη λύπη ως τη χαρά, και η κιθάρα έχει προ πολλού ξεπεράσει τον ρόλο της απλής συνοδείας. Σε μια παράσταση, παρακολουθείτε και τις τρεις τέχνες ταυτόχρονα, και καθεμία από αυτές μπορεί να ηγηθεί. Η UNESCO προσθέτει ότι το τραγούδι γίνεται συνήθως χωρίς δεύτερες φωνές, οπότε η φωνή στέκεται μόνη της.
Ο compás είναι το πλαίσιο
Το compás είναι ο ρυθμικός κύκλος ενός κομματιού φλαμένκο. Είναι πιο ακριβής από τους περισσότερους δυτικούς ρυθμούς, και τα τρία βασικά είδη του είναι ο δυαδικός, ο τριαδικός και ένας κύκλος δώδεκα χτύπων που ανήκει αποκλειστικά στο φλαμένκο. Οι κιθαρίστες τον σημαδεύουν με ραστέο και χτυπήματα, και όταν δεν υπάρχει κιθαρίστας, τα παλαμάκια που λέγονται palmas τον κρατούν ζωντανό. Αν πιάσετε τον εαυτό σας να χτυπάει τον ρυθμό, μετρήστε σε δωδεκάδες και θα αρχίσετε να ακούτε πού πέφτουν οι τονισμοί. Η Wikipedia θεωρεί τον τρόπο του φλαμένκο, το compás και τον ερμηνευτή φλαμένκο ως τα τρία στοιχεία που κάνουν ένα κομμάτι φλαμένκο, και προσθέτει μια δυσκολότερα οριζόμενη ποιότητα που την αποκαλεί flamencura.
Τι είναι το palo
Το palo είναι ένα στυλ φλαμένκο, και υπάρχουν περισσότερα από πενήντα. Παραδοσιακά ομαδοποιούνται κατά βάρος: cante jondo, τα πιο σοβαρά, cante chico, οι πιο ελαφριές μορφές, και μια ενδιάμεση ομάδα για όσα δεν ταιριάζουν σε καμία. Τα palos κυμαίνονται από τη σοβαρή seguiriya μέχρι τις γρήγορες, κεφάτες bulerías. Δεν χρειάζεται να τα ονομάσετε. Αρκεί να προσέξετε πώς αλλάζει η διάθεση και η ταχύτητα από κομμάτι σε κομμάτι. Η Wikipedia αναφέρει ως γνωστότερα τα bulerías, fandangos, seguiriyas, soleares, tangos και tarantos, μεταξύ άλλων.
Ο ρόλος της κιθάρας
Σε ένα τυπικό κομμάτι ο κιθαρίστας ανοίγει με μια σύντομη εισαγωγή που ορίζει την τονικότητα, το compás και τον ρυθμό. Ανάμεσα στις στροφές, η κιθάρα παίζει falsetas, σύντομα οργανικά ιντερλούδια. Τεχνικές όπως το rasgueado, το picado και το tremolo διαμορφώνουν τον ρυθμό, απαντούν στον τραγουδιστή και δίνουν το σύνθημα στον χορευτή. Παρακολουθήστε τον κιθαρίστα όπως και τον χορευτή: πολλές από τις αλλαγές σε ένα κομμάτι ξεκινούν με ένα σήμα από τις χορδές.
Ο χορός
Η UNESCO σημειώνει ότι η τεχνική είναι πολύπλοκη και διαφέρει ανά φύλο: το βήμα των ανδρών είναι βαρύτερο, η κίνηση των γυναικών απαλότερη και πιο αισθησιακή. Το βηματικό, που λέγεται zapateado, είναι υποχρεωτικό πέρασμα σε ορισμένους χορούς, και οι bulerías χορεύονται συχνά με έντονο χτύπημα των ποδιών. Οι χορευτές επίσης ανταποκρίνονται στον τραγουδιστή και την κιθάρα την ώρα που χορεύουν, κι αυτός είναι ένας λόγος που δύο βραδιές δεν είναι ποτέ ακριβώς ίδιες, ακόμη κι όταν στη σκηνή βρίσκονται οι ίδιοι καλλιτέχνες.
Από πού προέρχεται το φλαμένκο
Το φλαμένκο αναπτύχθηκε μέσα στη Ρομά, ή gitano, υποκουλτούρα της Ανδαλουσίας, με παρουσία επίσης στη Μούρθια και την Εστρεμαδούρα. Πιθανότατα εμφανίστηκε στα τέλη του δέκατου όγδοου αιώνα στην Κάτω Ανδαλουσία, και το αρχαιότερο γραπτό τεκμήριο χρονολογείται από το 1774. Η UNESCO λέει ότι η κοινότητα των Gitano έπαιξε ουσιαστικό ρόλο στην ανάπτυξή του και ότι μεταδίδεται μέσα από δυναστείες, οικογένειες, κοινωνικές ομάδες και λέσχες φλαμένκο. Ερμηνεύεται σε φεστιβάλ, τελετουργικά και ιδιωτικές γιορτές, καθώς και στη σκηνή.
Το δικό της νήμα της Βαρκελώνης
Το φλαμένκο ήρθε από την Ανδαλουσία, αλλά η Βαρκελώνη έχει τη δική της ιστορία μαζί του. Η καταλανική ρούμπα γεννήθηκε από την ανδαλουσιάνικη ρούμπα φλαμένκο στις γειτονιές Ρομά της πόλης, ανάμεσά τους η Gràcia και το Raval, τη δεκαετία του 1950 και του 1960. Ο Peret είναι ένα από τα πρώτα ονόματά της. Είναι ένας ήχος από τη Βαρκελώνη, και μέρος της ίδιας οικογένειας με τη μουσική που ακούγεται σε μια σκηνή tablao, γι' αυτό μια βραδιά στο Los Tarantos ταιριάζει απόλυτα στην ιστορία της πόλης.
Πηγές